ALES sınavına girecek adayların büyük bölümü “Sayısal mı, Eşit Ağırlık mı, Sözel mi alayım?” sorusunda kafası karışık bir şekilde sınav salonuna giriyor. Halbuki hangi puan türünü hedeflediğinizi bilmek, ne çalışacağınızı doğrudan belirliyor.
Üç Puan Türünün Farkı Nedir?
ALES’te iki test var: Sayısal ve Sözel. Her test 50 sorudan oluşur. Puan türleri bu iki testin farklı ağırlıklarla kombinasyonundan üretilir:
- ALES-SAY (Sayısal): Sayısal testin %70, Sözel testin %30’undan oluşur. Mühendislik, fen bilimleri, matematiksel alanlar bunu ister.
- ALES-SÖZ (Sözel): Sözel testin %70, Sayısal testin %30’undan oluşur. Sosyal bilimler, hukuk, ilahiyat, güzel sanatlar bu puan türünü kullanır.
- ALES-EA (Eşit Ağırlık): Her iki testin %50’si. İktisadi, idari ve bazı sağlık bilimleri bu puana göre değerlendirir.
Şimdi kritik nokta: üniversitenin ilgili programının hangi puan türünü istediğini bulmak için YÖK’ün ALES Taban Puanları sayfasına veya başvurmak istediğiniz programın lisansüstü yönetmeliğine bakın. Kimisi minimum 55 ALES-EA, kimisi minimum 70 ALES-SAY şartı koyuyor.
Sayısal Testte Ne Çıkar?
ALES Sayısal testinde 50 sorunun içeriği yaklaşık şöyle dağılıyor: Temel Matematik (sayılar, oran, yüzde, faiz, hız-mesafe) ~20 soru, Cebir (denklemler, eşitsizlikler, fonksiyon) ~12-14 soru, Kombinasyon-Olasılık ~6-8 soru, Geometri (düzlem ve katı) ~8-10 soru. GRE’ye benzer kurgulu, iki ya da üç adımlı soru yapısı egemendir. “Hesaplamayı biliyorum ama soru çok kurnaz” şikâyeti çok yaygın; bu yüzden konu bilgisi kadar soru stratejisi de kritik.
Sözel Testte Fark Yaratan Konular
Sözel test birçok adayı “kolay” sandığı için hazırlıksız yakalar. 50 sorudan ~18-20’si Kelime Bilgisi ve Dil Kullanımı (anlamlı tamamlama, anlam karşıtlığı, deyim-atasözü), ~15-18’i Okuma-Anlama (kritik çıkarım, ana fikir bulma, paragraf tamamlama) ve ~12-14’ü Mantık ve Analitik Düşünme (ilişki kurma, analoji). Mantık soruları Sözel testin en hızla geliştirilebilen bölümüdür — 3-4 soru tipi öğrenilince ciddi net artışı gelir.
Puan Hesaplaması: 35 Net ile Nereye Gelirsiniz?
ALES’te ham puan doğrular − (yanlış × 0,25) formülüyle hesaplanır, sonra 100’lük ölçeğe çevrilir. 50 soruda 35 net yapan biri yaklaşık 70-72 ALES puan bandına girer; bu pek çok devlet üniversitesinin yüksek lisans programı için yeterli eşiği karşılar. 80+ ALES puanı için Sayısal ya da Sözel testte 40+ net gerekmekte. 2023-2024 sınav dönemlerinde puan ortalamalarına bakıldığında adayların yaklaşık %30’unun 60 altında kaldığı görülüyor — yani ortalama hazırlık düzeyi düşük, makul bir çalışmayla öne geçmek mümkün.
Hangisini Hedefleyin: Tek Puan Türü mü, İkisi Birden mi?
EA adayları için iyi haber: her iki testinizi dengeli geliştirirseniz hem EA puanınız yükselir hem de SAY veya SÖZ’ünüz otomatik hesaplanır — eğer ileride farklı bir program kapısı açılırsa elinizde daha fazla seçenek olur. Özellikle Sayısal’da zayıf olan EA adaylarının sırf “sözel puanım yeterli” deyip matematik konularını geçmesi büyük stratejik hata. 50’nin %30’u 15 sorudur ve bu 15 soru EA hesabında görünür.
Son 4 Haftada Nereye Odaklanmalı?
Sınava 1 ay kala konu çalışması bitmeli, artık deneme zamanı. Ama bilinçsiz deneme çözmek yeterli değil. Şu protokolü uygulayın: haftada 2 tam ALES denemesi (süreli, telefonsuz), sonra hata analizi. Analiz şöyle: yanlış yaptığınız her soruyu kategorize edin — bilgi boşluğu mu, işlem hatası mı, zaman baskısı mı? Bilgi boşluğu varsa o konuya 2 saat ayırın, işlem hatası varsa benzer 15 soru daha çözün. Zaman sorunu varsa strateji değiştirin: Sözel testte Okuma parçalarını sona bırakın, Sayısal’da 3 adım ötesine geçtiğinizi hissettiğiniz sorularda duraksayın.
ALES sonuçta tüm akademik kariyer kapılarının geçiş tokası. Puan türünü doğru belirleyip hazırlığı ona göre kurgularsanız ortalama 3-4 aylık çalışmayla 70+ puan ulaşılabilir bir hedef.
